Het woord « varappe » circule nog steeds in de gewone taal, vaak als synoniem voor klimmen. De twee termen verwijzen echter naar realiteiten die elkaar overlappen zonder volledig samen te vallen. De ene verwijst naar een Zwitserse toponiem uit de 19e eeuw, de andere omvat een olympische sport die is gestructureerd in gecodificeerde disciplines. Begrijpen wat hen scheidt, betekent ook meten hoeveel de woordenschat van het klimmen in een eeuw is geëvolueerd.
Varappe: een woord geboren uit een kloof van de Salève, geen sportreglement
De term « varappe » is afkomstig van de kom van de Varappe, een rotsachtige locatie nabij Genève, op de Salève. Aan het einde van de 19e eeuw klommen bergliefhebbers, vaak afkomstig uit de Geneefse bourgeoisie, op deze steile wanden. Ze hebben hun praktijk uiteindelijk naar de plaats zelf genoemd.
Aanvullende lectuur : Keuken But of Ikea: hoe de beste optie voor uw budget te kiezen?
Voordat het woord « klimmen » zich in het sportieve veld vestigde, duidde « varappe » op de actie van het klimmen op natuurlijke rots. De term was gebruikelijk in de verhalen van bergtochten en in de eerste Franstalige alpine clubs. Het heeft nooit het onderwerp van een federale codificatie of een nauwkeurige technische definitie gevormd.
Vandaag de dag blijven sommige clubs die zijn aangesloten bij de FFCAM, zoals die van Morteau, het woord gebruiken in hun klimverslagen. Het functioneert meer als een identiteits- en cultuurmarker dan als een volwaardige sportcategorie. Om de verschil tussen klimmen en varappe op Sportsland te verdiepen, blijft de historische context het meest betrouwbare vertrekpunt.
Aanvullende lectuur : Hoe uw online aanwezigheid te vergroten met effectieve webstrategieën
Klimmen: een gecodificeerde sport met verschillende olympische disciplines
Klimmen omvat een reeks praktijken die zijn gestructureerd door nationale en internationale federaties. De IFSC (International Federation of Sport Climbing) erkent officieel drie disciplines: boulderen, moeilijkheid (route) en snelheid. Deze drie formaten zijn opgenomen in het programma van de Olympische Zomerspelen van 2024 in Parijs.
Deze structurering heeft directe gevolgen voor de woordenschat. In de referentiekaders voor beroepsopleiding verschijnt alleen de term « klimmen ». De DEJEPS Klimmen in natuurlijke omgevingen, opgericht in 2006 en sindsdien geactualiseerd, noemt op geen enkel moment het woord « varappe ». De staatsdiploma’s, de certificeringen voor begeleiding en de reglementaire teksten spreken uitsluitend van klimmen, ongeacht of de praktijk binnen, op een rotswand of in een lange route plaatsvindt.
De olympische officialisering heeft deze standaardisatie verder versneld. De internationale media, sponsors en sportinstanties gebruiken « klimmen » (of « climbing » in het Engels) als enige term. Varappe heeft in deze context gewoonweg geen status.
Klimmen in de zaal of op de rots: waar ligt de grens tussen de twee termen
Een van de meest concrete hoeken om de twee woorden te onderscheiden, betreft de omgeving van de praktijk. Varappe, in zijn historische betekenis, beperkt zich tot natuurlijke rots. Het roept een buitenklim op, op niet-uitgeruste of slecht uitgeruste wanden, in een bergachtige omgeving.
Klimmen daarentegen kent deze beperking niet. Het wordt beoefend:
- In de zaal, op kunstmatige muren uitgerust met grepen en volumes, met routes die regelmatig worden beoordeeld en vernieuwd
- In sportklimmen, op routes uitgerust met vaste verankeringspunten (spitsen, haken), met relais en een ketting bovenaan de route
- In lange routes, op routes van meerdere touwen in de bergen, soms op weinig beschermde avontuurlijke terreinen
- Boulderen buiten, op lage rotsen, met crash pad en spotter, zonder touw of harnas
Varappe zou in deze indeling slechts een deel van het spectrum vertegenwoordigen: het klimmen op natuurlijke rots, zonder moderne infrastructuur. Spreken van « varappe in de zaal » zou een historische misvatting zijn, ook al staat het gebruik in de omgangstaal dat soms toe.
Materiaal als onthuller
De gebruikte uitrusting weerspiegelt dit verschil in tijd en kader. De oorspronkelijke varappe werd beoefend met rudimentaire uitrusting: hoge schoenen, henneptouwen, weinig of geen harnas. Hedendaags klimmen maakt gebruik van technische klimschoenen met hoge griprubber, lichte harnassen, dynamische zekersystemen, karabiners en, in de zaal, automatische zekerapparaten.
Boulderen, de belangrijkste discipline in de zaal, beperkt de uitrusting tot het strikt noodzakelijke: klimschoenen, magnesium en crash pad buiten. Deze economische benadering heeft niets te maken met de ontberingen van de historische varappe. Het is het resultaat van een bewuste sportieve keuze, gericht op de technische moeilijkheid van korte passages.
Varappe en klimmen in de gewone taal: een aanhoudende verschuiving
Ondanks het ontbreken van officiële erkenning blijft het woord « varappe » levend in de Franse taal. Het wordt door niet-practitioners gebruikt om klimmen in het algemeen aan te duiden, vaak met een connotatie van fysieke inspanning op rots. De algemene media gebruiken het soms als synoniem, zonder technische onderscheid.
Deze linguïstische verschuiving creëert een ambiguïteit die regelmatige beoefenaars goed waarnemen. Voor een klimmer die in de zaal op een 7A-boulderroute klimt, klinkt het als een discrepantie om te horen dat hij « varappe » doet. De term verwijst naar een tijd waarin klimmen nog geen volwaardige sport was, maar een onderdeel van bergbeklimmen en wandelen in de bergen.
De feedback uit de praktijk verschilt op dit punt: sommige klimmers claimen het woord uit culturele verbondenheid, anderen beschouwen het als verouderd. De Franse federatie van de bergen en het klimmen (FFME) gebruikt « varappe » niet in haar officiële communicatie. Alleen de term « klimmen » staat in de organisatieregels van de competities die in 2026 zijn geactualiseerd.
Een woord dat overleeft door gebruik, niet door norm
Varappe is geen subtype van klimmen noch een concurrerende discipline. Het is een woord dat voorafging aan de sportieve structurering van het klimmen, dat een sterke evocatieve lading heeft behouden. Het zegt iets over de ruwe rots, de inspanning zonder beoordeling, de bergen vóór de zalen en competities.
Klimmen daarentegen heeft opgenomen en overtroffen wat varappe betekende. Het bestrijkt nu een spectrum dat loopt van de initiatiewand voor kinderen tot de olympische finale in snelheid. Varappe is de voorouder, klimmen is de sport. De twee woorden coëxisteren in de taal, maar niet meer in de teksten die de praktijk omkaderen.